بیماری های شایع سالمندان
شهریور ۹, ۱۴۰۴
بیماری آلزایمر
آلزایمر، (Alzheimer) یک اختلال پیشرونده عصبی در انسانها شناخته میشود. این اختلال باعث تدریجی از بین رفتن سلولهای مغز میشود، که در اثر آن، مشکلاتی در زمینههای حافظه، تفکر و رفتار برای بیمار ایجاد میشود. علاوه بر این، این بیماری شایعترین عامل زوال عقل به شمار میآید. این بیماری به طور پیشرونده و با گذر زمان نشانههای خود را نشان میدهد و تدریجاً بدتر میشود.
در مراحل ابتدایی الزایمر، نشانهها معمولاً به صورت متوسطی از فراموشی آغاز میشوند و در مراحل پیشرفتهتر، بیمار ناتوان در برقراری ارتباط با محیط اطراف خود و انجام کارهای روزانه میشود.
آلزایمر چیست؟
یک بیماری مزمن و تخریبکننده سلولهای عصبی است که با شروع آرام اما پیشرونده اقدام به تخریب مغز میکند. این بیماری با نشانه ابتدایی رایج خود، یعنی فراموش کردن انفاقات تازه یا دشواری در یادآوری آنها، آغاز میشود.
با پیشرفت بیماری آلزایمر، علائمی چون مشکلات در تکلم، نافرمانی از زمان و مکان (که به سادگی گم میشود)، افت انگیزه، نوسان در احساسات، عدم توانایی در مراقبت از خود و مشکلات رفتاری بیشتر مشهود میشود. با پیشرفت بیماری، فرد به تدریج از خانواده و جامعه جدا میشود و عملکردهای مرتبط با بدن به تدریج از بین میروند که در نهایت به مرگ منجر میشود.
گرچه سرعت پیشرفت بیماری ممکن است متفاوت باشد، اما به طور کلی، از زمان تشخیص بیماری تا مدتی بین ۳ تا ۹ سال امید به زندگی بعد از تشخیص در نظر گرفته میشود.
علامت های بیماری آلزایمر
همهی ما تجربه فراموشیهایی داریم که معمولاً مقطعی و زودگذر هستند. اما اگر دو مورد از علامتهای بیماری آلزایمر که در ادامه توضیح داده شده است، در شما مشاهده شود، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
- فراموش کردن اتفاقات و اطلاعات جدید، که سادهترین و شایعترین نشانه این بیماری است و به معنای دیگر، فراموشی از اتفاقات جدید از نشانههای ابتدایی این بیماری است. سردرگمی درباره اتفاقات اخیر، عدم درک دست از زمان و…
- فراموشی پایدار و پیش رونده که در بیماران با گذشت زمان مداومت پیدا کرده و شدت آن بیشتر میشود، تا جایی که حتی ممکن است نام اعضای خانواده و کارهای روزانه را هم فراموش کنند.
- سختی در پیدا کردن کلمات مناسب و درست، که مبتلایان در حین صحبت کردن و انتقال مفاهیم دچار مشکل میشوند. همچنین در گفتار، نوشتار و خواندن اشتباهاتی دارند.
- ناتوانی در تشخیص و انجام کارها که شامل مشکل در تشخیص چهرهها و ابزارهای ساده، استفاده از ابزارها و انجام کارهای ساده مانند لباس پوشیدن میشود. مشکل در خواندن و نوشتن نیز ممکن است مشاهده شود.
- عدم درک صحیح از زمان و مکان، که افراد درک درستی از زمان و مکان ندارند و گاهی حتی ممکن است خود را در صحنههایی از خاطرات و بین درگذشتگان خود ببینند.
- کاستی از قدرت قضاوت در حل مشکلات روزانه، مانند ناتوانی در تصمیمگیری در مواقع بحرانی و عدم توانایی در حل مسائل روزمره.
- ناتوانی در انجام کارهای پیچیده و اختلال در استدلال، که شامل توانایی ناکافی در مواجهه با امور مالی و بانکی، عدم درک درست از خطرات و تغییرات در رفتارهای پیچیده است.
- تغییرات رفتاری و خلقی که از جمله آشفتگی، لج باز شدن، عدم اعتماد به دیگران و گوشهگیر شدن است. افسردگی نیز از علائم همراه این بیماری است.
- بیقراری که از دیگر علائم همراه این بیماری است و در صورت پیشرفت بیماری با پرخاشگری و یا اضطراب بیدلیل همراه میشود.
درمان آلزایمر
در حال حاضر، داروهای آلزایمر قادرند به کند کردن روند علائم حافظه و تغییرات شناختی دیگر این بیماری بپردازند. داروهای درمان آلزایمر در مشهد به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
- مهارکنندههای کولیناستراز:
این داروهها با محافظت از پیامرسان شیمیایی مغز، سطح ارتباط سلول به سلولی نرونها را تقویت میکنند.
برخی از مهارکنندههای کولیناستراز ممکن است بهبود علائم عصبشناسی مانند هیجان یا افسردگی نیز داشته باشند.
نمونههایی از این داروها شامل دونپزیل (آریسیپت)، گلاتامین (رازادین) و ریواستیگمین (اگزلون) هستند.
-
ممانتین (نامندا):
این داروها بر روی بخش دیگری از شبکه مرتبط با سلولهای عصبی تأثیر میگذارد.
باعث کم شدن سرعت رشد میشود.
معمولاً با مهارکنندههای کولیناستراز ترکیب میشوند و به ندرت عوارض جانبی مانند سرگیچه و آشفتگی دارند.
همچنین، در برخی موارد، داروهای ضد افسردگی نیز برای کنترل علائم رفتاری ناشی از این بیماری تجویز میشوند.
تست آلزایمر
برای تشخیص این بیماری، متخصص مغز و اعصاب بهترین دکتر است که نشانهها، علائم بیماری، سابقه بیماری و احتمال دیگر بیماریهای مغزی را بررسی کند، زیرا وجود یک تست واحد برای تشخیص آلزایمر وجود ندارد. در ادامه، انواع تستها و آزمایشهای لازم برای تشخیص و مدیریت این بیماری به اختصار توضیح داده میشوند.
گزارش بیمار از بیماری الزایمر: یکی از عوامل اصلی تشخیص این بیماری، گزارش خود بیمار درباره علائم بیماری است. اطلاعات زندگی رومزه بیمار از اقوام درجه ۱ و کسانی که با بیمار زندگی میکنند نیز میتواند در تشخیص بیماری مؤثر باشد.
آزمایش و عکسبرداری: عکسبرداریهای مغزی میتواند در تشخیص نوع بیماری و حذف بیماریهای مشابه یا در تشخیص دقیق نوع بیماری زوال عقل و علائم آن مؤثر باشد.
آزمایشهای فیزیکی و عصبی: تستهایی مانند عکسالعمل، قدرت و عملکرد عضلات، تست برخاستن و راه رفتن در اطراف اتاق، تست بینایی و شنوایی، تعادلسنجی و بالانس برای بررسی سلامت عصبی انجام میشوند.
آزمایشهای پزشکی دمانس: آزمایشهای پزشکی برای تشخیص دقیقتر بیماری و بررسی بهتر مهارتهای تفکر و حافظه تجویز میشوند. این آزمایشها جزئیات عملکرد روانی و اختلاف عملکرد مغز بیمار با مغز سالم را نشان میدهند.
تصویربرداری PET: با تزریق ماده رادیواکتیو در خون، ویژگیهای خاص مغز نشان داده میشود.
تصویربرداری MRI: از امواج رادیویی و میدان مغناطیسی برای تصویربرداری از مغز استفاده میشود.
مورد استفاده قرار میگیرد برای حذف دیگر بیماریها و شرایط خاص.
تصویربرداری CT: نوعی تصویربرداری از اشعه ایکس که بخشهایی از مغز و لایههای آن را نشان میدهد.
درمان آلزایمر در منزل توسط متخصصان ضربانساز
درمان خانگی آلزایمر با امگا 3، که در ماهیهای چرب، گردو، روغن زیتون و دانههای کتان یافت میشود، به عنوان یک ماده مؤثر در درمان آلزایمر در خانه مطرح است. همچنین، مکملهای غذایی حاوی امگا 3 و روغن ماهی نیز میتوانند تأثیرات قابل توجهی در معجزه درمان بیمار آلزایمر در منزل داشته باشند.
مواد غذایی با ویتامینهای C و E، از جمله توت فرنگی و بادام زمینی، که دارای آنتیاکسیدانها هستند، میتوانند با خنثی کردن رادیکالهای آزاد، خطر ابتلا به آلزایمر را کاهش دهند. همچنین، مصرف مواد غذایی حاوی اسید فولیک نیز به طور معمول این خطر را کاهش میدهد. این ویتامین در موادی چون جگر، قلوه، گوشت بدون چربی، حبوبات، گندم، سبزیجات و میوهها یافت میشود و مصرف مقدار کمی از آن نیز در زرده تخم مرغ و شیر توصیه میشود. مکملهای غذایی حاوی اسید فولیک هم میتوانند در کاهش خطر ابتلا به این بیماری مؤثر باشند.
علائم مرگ بیماران آلزایمری
در مراحل پیشرفته این بیماری، علائم مرگ معمولاً ظاهر میشوند، که شامل موارد زیر هستند:
کاهش وزن: بسیاری از بیماران در این مراحل وزن خود را از دست میدهند، که ممکن است ناشی از کاهش اشتها، مشکلات بلع و یا عفونت باشد.
ضعف و بیحالی: بیماران ممکن است در مراحل پیشرفته بیماری دچار ضعف و بیحالی شوند که میتواند به عوامل متعددی مثل عفونت، کمبود تغذیه و مشکلات تنفسی منجر شود.
عفونت: بیماران در این مراحل بیشتر در معرض خطر ابتلا به عفونتها هستند که میتواند هر قسمتی از بدن را شامل ریهها، مجاری ادراری و پوست را نیز درگیر کند.
مشکلات تنفسی: بیماران ممکن است دچار مشکلات تنفسی شوند که ناشی از عوامل مختلفی از جمله عفونت ریه، تجمع مایع در ریهها و مشکلات قلبی باشد.
مشکلات بلع: در مراحل پیشرفته، مشکلات بلع احتمالی هستند که ممکن است به خفگی یا عفونت ریه منجر شوند.
از دست دادن هوشیاری: در نهایت، بیماران هوشیاری خود را از دست میدهند و به مرگ میرسند.
در برخی موارد، تشنج یا سکته مغزی نیز ممکن است اتفاق بیافتد که منجر به مرگ سریعتر بیمار میشود.
عاقبت بیماری آلزایمر
بیماری آلزایمر یک بیماری پیشرونده و تخریبکننده عصبی است که به تدریج سلولهای مغز را از بین میبرد و منجر به اختلال در حافظه، تفکر، قضاوت و رفتار میشود. در ادامه، به بررسی دقیقتر عاقبت این بیماری میپردازیم:
مراحل نهایی بیماری آلزایمر
در مراحل پیشرفته بیماری آلزایمر، بیماران به شدت وابسته به دیگران میشوند و توانایی انجام کارهای روزمره را از دست میدهند. برخی از علائم مشخص این مرحله عبارتند از:
- اختلالات شدید شناختی: از دست دادن کامل حافظه، عدم توانایی در تشخیص افراد آشنا، مشکلات شدید در زبان و ارتباط برقرار کردن
- مشکلات حرکتی: مشکلات در راه رفتن، ایستادن و تعادل، خطر سقوط و شکستگی استخوانها
- تغییرات رفتاری: بیقراری، پرخاشگری، توهم و هذیان
- مشکلات در بلع: مشکل در بلع غذا و مایعات که میتواند منجر به سوء تغذیه و خطر آسپیراسیون (ورود غذا به ریهها) شود.
- بیاختیاری ادرار و مدفوع: از دست دادن کنترل مثانه و روده
علل مرگ در بیماران آلزایمری
همانطور که گفته شد، آلزایمر به خودی خود باعث مرگ نمیشود، اما عوارض ناشی از آن میتوانند به مرگ منجر شوند. برخی از علل مرگ در بیماران آلزایمری عبارتند از:
- عفونتها: به دلیل ضعف سیستم ایمنی، بیماران آلزایمری بیشتر مستعد ابتلا به عفونتهای تنفسی، ادراری و پوستی هستند.
- سوء تغذیه: مشکلات بلع و کاهش اشتها میتوانند به سوء تغذیه و ضعف عمومی منجر شوند.
- لخته شدن خون: خطر لخته شدن خون در بیماران آلزایمری بیشتر است که میتواند منجر به سکته مغزی شود.
- نارسایی قلبی: بیماریهای قلبی از جمله عوارض رایج در مراحل پیشرفته آلزایمر هستند.
- ایست تنفسی: در مراحل بسیار پیشرفته، ممکن است بیمار توانایی تنفس خودکار را از دست بدهد.
عوامل موثر بر سرعت پیشرفت بیماری
سرعت پیشرفت بیماری آلزایمر در افراد مختلف متفاوت است و به عوامل متعددی بستگی دارد، از جمله:
- سن تشخیص: هرچه بیماری در سنین پایینتر تشخیص داده شود، معمولاً سرعت پیشرفت آن بیشتر است.
- عوامل ژنتیکی: جهشهای ژنتیکی خاصی میتوانند خطر ابتلا و سرعت پیشرفت بیماری را افزایش دهند.
- عوامل محیطی: سبک زندگی، رژیم غذایی، فعالیت بدنی و وجود سایر بیماریها میتوانند بر سرعت پیشرفت بیماری تأثیر بگذارند.
- نوع پروتئینهای آمیلوئید و تاو: نوع و میزان پروتئینهای آمیلوئید و تاو که در مغز بیماران آلزایمری تجمع مییابند، میتواند بر سرعت پیشرفت بیماری تأثیرگذار باشد.
پیشگیری از آلزایمر
داروهای مختلف گیاهی، ویتامینها و مکملهای متعددی وجود دارند که ممکن است تأثیرگذار در افزایش سلامت روانی و جلوگیری از آلزایمر باشند. با این حال، تحقیقات انجامشده تاکنون نتایج گوناگونی درباره مؤثر بودن این درمانها ارائه دادهاند و شواهد محدودی در این زمینه وجود دارد. در ادامه، خلاصهای از بررسیهای انجامشده در ارتباط با این داروها ارائه شده است.
- مصرف امگا ۳ برای زوال عقل
امگا ۳، که در ماهی یافت میشود، ممکن است خطر زوال عقل را کاهش دهد، اما تحقیقات نشان دادهاند که این تأثیر در مورد این بیماری قطعی نیست.
- ویتامین E و الزایمر
اگرچه تاثیر و کاربردهای ویتامین E در جلوگیری از این بیماری تاکنون به ثبوت نرسیده است، اما مصرف روزانه این ویتامین ممکن است گسترش بیماری را کاهش داده و به پیشگیری از آلزایمر در سالمندان کمک کند.
- سبک زندگی سالم
سبک زندگی سالم و توجه به سلامتی نقش مهمی در تداوم سلامت شناختی افراد با این بیماری دارد. برخی از عوامل موثر در سبک زندگی این افراد عبارتاند از:
- ورزش روزانه
- تغذیه مناسب
- فعالیتهای اجتماعی
- حمایت و پشتیبانی از بیمار
برای مشاوره و درخواست خدمات پزشکی و پرستاری در منزل با کارشناسان ضربانساز تماس بگیرید.
ضربانساز ارائه ارائهدهنده انواع خدمات پزشکی از جمله پزشک متخصص در منزل (قلب، ریه، داخلی و…) و انواع خدمات پرستاری و تزریقات در منزل
چه مواد غذایی در بهبود آلزایمر باید استفاده شود؟
تغذیه سالم نقش بسیار مهمی در مدیریت و بهبود علائم بیماری آلزایمر ایفا میکند. در این بخش، به بررسی دقیقتر مواد غذایی مفید و مکانیزم اثرگذاری آنها بر مغز میپردازیم.
چرا برخی مواد غذایی برای مغز مفیدند؟
- آنتیاکسیدانها: این ترکیبات قدرتمند به محافظت از سلولهای مغزی در برابر آسیب رادیکالهای آزاد کمک میکنند. رادیکالهای آزاد مولکولهای ناپایداری هستند که میتوانند به سلولها آسیب برسانند و روند پیری را تسریع کنند.
- اسیدهای چرب امگا 3: این اسیدهای چرب به ساخت غشای سلولی کمک میکنند و در انتقال پیامهای عصبی نقش مهمی دارند.
- ویتامینها و مواد معدنی: ویتامینهایی مانند E و B و مواد معدنی مانند منیزیم برای عملکرد صحیح مغز ضروری هستند.
مواد غذایی مفید برای بیماران آلزایمری شامل موارد زیر میشود
- ماهیهای چرب: ماهیهایی مانند سالمون، قزلآلا و ساردین سرشار از اسیدهای چرب امگا ۳ هستند که برای سلامت مغز بسیار مفیدند. این اسیدهای چرب به بهبود حافظه و کاهش التهاب در مغز کمک میکنند.
- میوهها و سبزیجات: میوهها و سبزیجاتی مانند توتها (بلوبری، توت فرنگی)، اسفناج، کلم بروکلی و کلم پیچ حاوی آنتیاکسیدانهای قوی هستند که به محافظت از سلولهای مغزی در برابر آسیب کمک میکنند.
- آجیلها: آجیلهایی مانند بادام، گردو و فندق سرشار از ویتامین E، منیزیم و سایر مواد مغذی هستند که برای سلامت مغز مفیدند.
- حبوبات: حبوبات مانند لوبیا، نخود و عدس سرشار از فیبر، پروتئین و فولات هستند که به بهبود عملکرد مغز کمک میکنند.
- غلات کامل: غلات کامل مانند نان سبوسدار، برنج قهوهای و جو دوسر حاوی فیبر و ویتامینهای گروه B هستند که برای سلامت مغز مفیدند.
- روغن زیتون: روغن زیتون حاوی آنتیاکسیدانهایی است که به کاهش التهاب در مغز کمک میکند.
- زردچوبه: زردچوبه حاوی کورکومین است که یک ماده ضد التهابی قوی است و به بهبود عملکرد مغز کمک میکند.
عوارض آلزایمر
آلزایمر تنها به فراموشی محدود نمیشود. این بیماری پیچیده، طیف وسیعی از عوارض را به همراه دارد که زندگی روزمره فرد مبتلا و خانوادهاش را تحت تأثیر قرار میدهد. در ادامه به بررسی دقیقتر برخی از این عوارض میپردازیم:
عوارض شناختی
- تغییرات در حافظه: این یکی از بارزترین علائم آلزایمر است. ابتدا حافظه کوتاهمدت تحت تأثیر قرار میگیرد و فرد ممکن است رویدادهای اخیر را فراموش کند. با پیشرفت بیماری، حافظه بلندمدت نیز آسیب میبیند.
- مشکلات در زبان: پیدا کردن کلمات مناسب، تکرار عبارات و مشکل در درک گفتگو از جمله مشکلاتی است که در زبان رخ میدهد.
- اختلال در قضاوت و تصمیمگیری: فرد مبتلا ممکن است در تصمیمگیریهای ساده دچار مشکل شود و قضاوتهای نادرستی انجام دهد.
- مشکلات در توجه و تمرکز: حفظ تمرکز بر روی یک موضوع برای مدت طولانی دشوار میشود.
عوارض رفتاری و روانی
- تغییرات خلقی: افسردگی، اضطراب، تحریکپذیری، بیقراری و بیتفاوتی از جمله تغییرات خلقی رایج هستند.
- توهم و هذیان: برخی افراد مبتلا ممکن است اشیاء یا افرادی را ببینند یا بشنوند که وجود ندارند.
- پرخاشگری: با پیشرفت بیماری، برخی افراد ممکن است پرخاشگر شده و رفتارهای نامناسب از خود نشان دهند.
- بیقراری: بیقراری و تمایل به پرسه زدن در شب (سندرم غروب آفتاب) از دیگر عوارض رفتاری هستند.
عوارضجسمی
- مشکلات در بلع: این مشکل میتواند منجر به کاهش وزن، سوء تغذیه و خطر آسپیراسیون (ورود غذا به ریهها) شود.
- اختلالات خواب: بیخوابی، خواب آلودگی بیش از حد و خواب آشفته از جمله مشکلاتی هستند که کیفیت زندگی را کاهش میدهند.
- مشکلات حرکتی: لرزش، عدم تعادل و مشکلات راه رفتن از جمله عوارضی هستند که با پیشرفت بیماری تشدید میشوند.
- بیاختیاری ادرار و مدفوع: از دست دادن کنترل مثانه و روده از مشکلات رایج در مراحل پیشرفته بیماری است.
عوارض اجتماعی
- عزلت اجتماعی: تمایل به انزوا و کاهش تعاملات اجتماعی از عوارض رایجی است که بر کیفیت زندگی فرد و خانوادهاش تأثیر میگذارد.
- مشکلات در روابط: برقراری ارتباط با دیگران برای فرد مبتلا دشوارتر میشود.
عوارض بر خانواده
- بار روانی: مراقبت از فرد مبتلا به آلزایمر میتواند بار روانی سنگینی را بر دوش خانواده بگذارد.
- تغییرات در سبک زندگی: خانواده باید سبک زندگی خود را با توجه به نیازهای بیمار تغییر دهند.
- مشکلات مالی: هزینههای مراقبت از فرد مبتلا میتواند قابل توجه باشد.
مهم است بدانید:
- پیشرفت بیماری تدریجی است: سرعت پیشرفت بیماری در افراد مختلف متفاوت است.
- عوارض متنوع هستند: هر فرد مبتلا ممکن است عوارض متفاوتی را تجربه کند.
- درمان قطعی وجود ندارد: هدف از درمان، بهبود کیفیت زندگی و مدیریت علائم است.
جمع بندی
بیماری آلزایمر، یکی از شایعترین حالات زوال عقل است که با زوال حافظه خفیف شروع شده و به تدریج میتواند به از دست رفتن توانایی انجام مکالمه و واکنش به محیط منجر شود. این بیماری قسمتهایی از مغز را درگیر میکند که کنترل فعالیتهای فکری، حافظه و زبان را بر عهده دارند. در صورت عدم مدیریت و درمان مناسب، ممکن است جدیترین تأثیرات بر توانایی انجام فعالیتهای روزانه فرد را داشته باشد.
