حمام کردن سالمندان دچار آلزایمر

حمام کردن یکی از فعالیت‌های روزمره‌ای است که ممکن است با پیشرفت آلزایمر و دمانس برای سالمند و خانواده به یک چالش جدی تبدیل شود. بعضی سالمندان تمایلی به حمام کردن ندارند، برخی می‌گویند «من امروز حمام کرده‌ام» و گاهی حتی هنگام نزدیک شدن به حمام دچار اضطراب یا مقاومت می‌شوند.

این رفتار لزوماً به معنی لجبازی نیست. تغییر در درک محیط، فراموشی، کاهش توانایی انجام مراحل مختلف یک کار، ترس از سر خوردن یا حتی احساس از دست دادن حریم خصوصی می‌تواند باعث شود حمام برای فرد مبتلا به آلزایمر تجربه‌ای ناخوشایند یا اضطراب‌آور باشد. انجمن آلزایمر آمریکا نیز مقاومت در برابر حمام را در بسیاری از افراد مبتلا به دمانس با عواملی مانند احساس سرما، ناراحتی، ترس، خجالت یا دشواری در درک موقعیت مرتبط می‌داند.

چرا سالمند مبتلا به آلزایمر ممکن است از حمام کردن خودداری کند؟

در مراحل مختلف دمانس، دلایل متفاوتی می‌تواند پشت امتناع از حمام وجود داشته باشد. برای مثال:

• ممکن است فرد فراموش کرده باشد که آخرین بار چه زمانی حمام کرده است.

• ممکن است احساس کند نیازی به حمام ندارد.

• صدای آب یا فشار دوش برای او آزاردهنده باشد.

• از لیز خوردن یا افتادن در حمام بترسد.

• دمای آب را به‌درستی تشخیص ندهد.

• از برهنه شدن و نیاز به کمک دیگران احساس خجالت کند.

• مراحل مختلف حمام کردن برای او پیچیده و گیج‌کننده شده باشد.

• محیط حمام، نور، آینه یا وسایل آن باعث اضطراب یا سردرگمی شود.

بنابراین، برخورد اجباری و عصبی معمولاً راه‌حل مناسبی نیست. بهتر است ابتدا علت مقاومت را پیدا کنید و سپس شیوه مراقبت را متناسب با همان علت تغییر دهید.

اگر سالمند می‌گوید «من امروز حمام کرده‌ام» چه کنیم؟

بحث کردن درباره اینکه «حمام نکرده‌ای» معمولاً کمکی نمی‌کند. اگر اختلال حافظه وجود داشته باشد، فرد واقعاً ممکن است تصور کند که به‌تازگی حمام کرده است.

به جای اصلاح مستقیم او، می‌توان با آرامش پیشنهاد کرد:

«بیا صورت و دست‌هایت را بشوییم.»

یا:

«اگر دوست داری اول موهایت را بشوییم و بعد ببینیم برای ادامه چه کار کنیم.»

هدف این است که حمام به چند مرحله ساده‌تر تقسیم شود و فرد احساس نکند کنترل شرایط کاملاً از او گرفته شده است. دادن انتخاب‌های محدود نیز می‌تواند مفید باشد؛ مثلاً پرسیدن اینکه «الان حمام می‌کنی یا کمی بعد؟» به جای اینکه صرفاً دستور حمام کردن داده شود.

بهترین زمان برای حمام کردن سالمند مبتلا به آلزایمر

اگر سالمند در گذشته عادت مشخصی برای حمام کردن داشته، بهتر است تا حد امکان همان زمان حفظ شود. تغییر ناگهانی برنامه روزانه می‌تواند برای فرد مبتلا به دمانس گیج‌کننده باشد.

همچنین بهتر است زمانی را انتخاب کنید که سالمند معمولاً آرام‌تر و هوشیارتر است. عجله کردن، خستگی یا انجام هم‌زمان چند کار می‌تواند مقاومت را بیشتر کند.

قبل از شروع نیز همه وسایل مورد نیاز مانند حوله، لباس، شامپو و صابون را آماده کنید تا سالمند مجبور نباشد مدت زیادی در محیط سرد یا نامناسب منتظر بماند.

حفظ حریم خصوصی؛ بخش مهمی از مراقبت

حمام کردن برای هر فردی یک فعالیت شخصی است و برای سالمند مبتلا به آلزایمر نیز حفظ عزت نفس و حریم خصوصی اهمیت زیادی دارد.

اگر فرد برای حمام به کمک نیاز دارد، فقط در حد ضرورت وارد فرایند شوید. می‌توان قسمت‌هایی از بدن را که در حال شست‌وشو نیستند با حوله پوشاند و تا حد امکان به سالمند اجازه داد خودش بعضی کارها را انجام دهد.

اگر فرد نسبت به حضور مراقب خاصی مقاومت نشان می‌دهد، در صورت امکان می‌توان از مراقبی با جنسیت یا ویژگی‌هایی که برای او آشناتر و راحت‌تر است استفاده کرد. منابع تخصصی مراقبت از دمانس نیز بر حفظ انتخاب، استقلال و حریم شخصی فرد تأکید دارند.

ایمنی حمام برای سالمندان مبتلا به آلزایمر

حمام یکی از محیط‌هایی است که خطر زمین خوردن در آن برای سالمندان اهمیت ویژه‌ای دارد. کف خیس، تغییر دما، ارتفاع وان و دشواری حفظ تعادل می‌توانند خطر آسیب را افزایش دهند.

چند اقدام ساده می‌تواند ایمنی را بیشتر کند:

• استفاده از کف‌پوش یا زیرانداز ضدلغزش

• نصب دستگیره مناسب در نقاط مورد نیاز

• استفاده از صندلی یا چهارپایه مخصوص حمام در صورت نیاز

• خشک نگه داشتن کف حمام

• بررسی دمای آب پیش از ورود سالمند

• خارج کردن مواد شوینده، داروها و وسایل تیز از دسترس

• جلوگیری از قفل شدن فرد در حمام در صورت وجود خطر زمین خوردن یا سردرگمی

• حضور و نظارت مراقب در صورت ناتوانی سالمند در حفظ تعادل

بررسی دمای آب اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا فرد مبتلا به دمانس ممکن است همیشه نتواند گرمی یا سردی آب را به‌درستی تشخیص دهد.

شماره تماس ضربانساز: 09155096995