درمان سریع یبوست در منزل؛

یبوست یکی از مشکلات شایع دستگاه گوارش است و می‌تواند در هر سنی اتفاق بیفتد؛ با این حال، در سالمندان، افراد کم‌تحرک، کسانی که مایعات کافی مصرف نمی‌کنند و افرادی که بعضی داروها را مصرف می‌کنند، احتمال بروز آن بیشتر است. یبوست فقط به معنی چند روز دفع نداشتن نیست؛ مدفوع خشک و سفت، زور زدن هنگام دفع، احساس تخلیه ناقص یا کاهش واضح تعداد دفعات اجابت مزاج نیز می‌تواند نشانه یبوست باشد.

در بسیاری از موارد، تغییر در رژیم غذایی، مصرف مناسب مایعات، افزایش فعالیت بدنی و اصلاح عادت دفع می‌تواند به بهبود یبوست کمک کند. اما اگر یبوست شدید باشد، طول بکشد یا با علائم هشدار همراه شود، درمان خانگی به‌تنهایی کافی نیست و باید علت آن توسط پزشک بررسی شود.

یبوست چیست؟

یبوست زمانی مطرح می‌شود که دفع مدفوع کمتر از حالت معمول فرد شود یا مدفوع سفت و خشک باشد و خروج آن با دشواری، درد یا زور زدن همراه شود. احساس تخلیه نشدن کامل روده نیز یکی از علائم شایع یبوست است. بنابراین ممکن است فرد حتی با وجود دفع، همچنان دچار یبوست باشد.

علت یبوست در افراد مختلف متفاوت است. مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:

• مصرف کم فیبر
• نوشیدن ناکافی مایعات
• کم‌تحرکی
• نادیده گرفتن احساس دفع
• تغییر در برنامه غذایی یا زندگی
• استرس و برخی مشکلات روانی
• افزایش سن
• بارداری
• مصرف بعضی داروها و مکمل‌ها
• برخی بیماری‌های گوارشی، هورمونی یا عصبی

برای مثال، داروهای حاوی آهن، برخی مسکن‌های مخدر، بعضی داروهای ضدافسردگی و تعدادی از داروهای دیگر می‌توانند یبوست ایجاد یا آن را تشدید کنند. بنابراین اگر شروع یبوست هم‌زمان با شروع یک داروی جدید بوده است، بهتر است بدون قطع خودسرانه دارو با پزشک مشورت کنید.

چرا یبوست در سالمندان اهمیت بیشتری دارد؟

یبوست در سالمندان نسبتاً شایع است و ممکن است به دلیل کاهش فعالیت بدنی، تغییر رژیم غذایی، مصرف بعضی داروها یا کمبود مایعات ایجاد شود. همچنین سالمندی که دچار دمانس یا اختلال شناختی است ممکن است نتواند به‌خوبی احساس ناراحتی یا نیاز به دفع را بیان کند.

در چنین شرایطی، اعضای خانواده یا مراقب سالمند باید به تغییراتی مانند کاهش دفعات دفع، زور زدن، نفخ، درد شکم، بی‌قراری یا تغییر رفتار توجه داشته باشند.

اگر سالمند برای فعالیت‌های روزمره نیز نیازمند کمک است، استفاده از [مراقبت از سالمند در منزل مشهد] می‌تواند بخشی از نیازهای مراقبتی او را در محیط خانه پوشش دهد.

برای درمان سریع یبوست در منزل چه کار کنیم؟

اگر یبوست خفیف است و هیچ علامت هشداردهنده‌ای وجود ندارد، می‌توان ابتدا چند اقدام ساده را امتحان کرد.

۱. فیبر غذایی را به‌تدریج افزایش دهید

فیبر باعث افزایش حجم و بهبود قوام مدفوع می‌شود و یکی از پایه‌های اصلی پیشگیری و درمان یبوست است. منابع مناسب فیبر شامل میوه‌ها، سبزیجات، حبوبات، غلات کامل، جو دوسر، نان سبوس‌دار، مغزها و دانه‌ها هستند.

مقدار توصیه‌شده فیبر برای بیشتر بزرگسالان حدود ۲۲ تا ۳۴ گرم در روز است، اما افزایش فیبر باید تدریجی باشد؛ افزایش ناگهانی آن می‌تواند باعث نفخ و ناراحتی شکمی شود.

۲. مایعات کافی مصرف کنید

وقتی مصرف فیبر را افزایش می‌دهید، مصرف مایعات نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. آب و سایر مایعات به نرم‌تر شدن مدفوع کمک می‌کنند.

البته نمی‌توان برای همه افراد یک عدد ثابت به عنوان «مقدار آب لازم برای درمان یبوست» تعیین کرد. سن، وزن، فعالیت بدنی، بیماری‌های زمینه‌ای و محدودیت‌های پزشکی مانند نارسایی قلبی یا کلیوی در میزان مناسب مایعات مؤثر هستند.

۳. تحرک روزانه را بیشتر کنید

کم‌تحرکی می‌تواند با یبوست ارتباط داشته باشد. اگر شرایط جسمی اجازه می‌دهد، پیاده‌روی و فعالیت بدنی منظم می‌تواند به بهبود عملکرد روده کمک کند.

برای سالمند یا بیماری که به دلیل ضعف، سکته، مشکلات حرکتی یا بیماری‌های زمینه‌ای امکان فعالیت عادی ندارد، میزان و نوع فعالیت باید متناسب با توان جسمی او انتخاب شود.

۴. عادت دفع منظم ایجاد کنید

احساس دفع را نادیده نگیرید و زمانی مشخص و بدون عجله برای رفتن به سرویس بهداشتی در نظر بگیرید. در برخی افراد، تلاش برای دفع حدود ۱۵ تا ۴۵ دقیقه پس از صبحانه می‌تواند مفید باشد، زیرا غذا خوردن به تحریک حرکات روده کمک می‌کند.

قرار دادن یک زیرپایی کوچک زیر پا نیز می‌تواند وضعیت بدن را هنگام دفع راحت‌تر کند و زانوها را کمی بالاتر از سطح لگن قرار دهد.

برای درمان سریع یبوست چی بخوریم؟

یکی از رایج‌ترین سؤال‌ها این است که «برای یبوست چی بخوریم؟»

به جای تمرکز روی یک ماده غذایی یا خوراکی معجزه‌آسا، بهتر است الگوی غذایی به‌طور کلی اصلاح شود. گزینه‌های مناسبی که می‌توان در برنامه غذایی قرار داد عبارت‌اند از:

• میوه‌هایی مانند گلابی، سیب، پرتقال و انواع توت
• سبزیجات
• حبوبات مانند عدس و نخود
• جو دوسر و غلات کامل
• نان سبوس‌دار
• مغزها و دانه‌ها
• آلو و برخی میوه‌های خشک در حد متناسب

میوه‌هایی که حاوی سوربیتول هستند نیز می‌توانند برای بعضی افراد مفید باشند. در کنار این مواد غذایی، دریافت مایعات کافی اهمیت دارد تا افزایش فیبر باعث سفت‌تر شدن مدفوع نشود.

آیا روغن زیتون، روغن نارگیل یا دمنوش‌ها یبوست را سریع درمان می‌کنند؟

برای بسیاری از توصیه‌های رایج در فضای مجازی، مانند مصرف مقدار مشخصی روغن زیتون، روغن نارگیل، دمنوش‌های مختلف، جوش شیرین یا ترکیبات متعدد گیاهی، شواهد کافی برای اینکه بتوان آن‌ها را به عنوان درمان سریع و قطعی یبوست معرفی کرد وجود ندارد.

به همین دلیل بهتر است این روش‌ها جایگزین اقدامات اثبات‌شده مانند اصلاح رژیم غذایی، مصرف مایعات، تحرک و در صورت نیاز داروهای مناسب نشوند.