گلو درد یکی از شایع‌ترین علائمی است که ممکن است در طول سال، به‌خصوص در فصل‌های سرد، تجربه کنیم. گاهی گلو درد همراه با سرماخوردگی، آبریزش بینی و سرفه ایجاد می‌شود و گاهی با تب، التهاب لوزه‌ها یا لکه‌های سفید روی گلو همراه است. در بعضی افراد نیز درد و سوزش گلو بدون عفونت مشخص و در اثر خشکی هوا، آلرژی، دود سیگار، تنفس دهانی یا برگشت اسید معده ایجاد می‌شود.

به همین دلیل، درمان گلو درد در منزل برای همه افراد و همه انواع گلودرد یکسان نیست. چیزی که برای یک گلودرد ویروسی مفید است، لزوماً برای گلودرد ناشی از رفلاکس یا عفونت استرپتوکوکی کافی نیست.

بیشتر گلودردها منشأ ویروسی دارند و بدون مصرف آنتی‌بیوتیک بهبود پیدا می‌کنند. مراقبت خانگی در این شرایط بیشتر با هدف کاهش درد، سوزش، خشکی گلو، تب و ناراحتی هنگام بلع انجام می‌شود. در مقابل، اگر علائم شدید باشند، تنفس یا بلع را دشوار کنند، تب قابل توجه وجود داشته باشد یا علائم بهبود پیدا نکنند، باید علت گلودرد توسط پزشک بررسی شود.

در این مقاله، روش‌های مختلف درمان خانگی گلو درد را بررسی می‌کنیم و درباره درمان گلو درد ویروسی، گلو درد چرکی، گلو درد خشک، گلو درد همراه با گرفتگی صدا، گلو درد صبحگاهی و همچنین داروهایی که ممکن است برای کنترل علائم استفاده شوند توضیح می‌دهیم.

گلو درد چیست و چه علائمی دارد؟

گلودرد یا Sore Throat معمولاً به احساس درد، خراشیدگی، سوزش یا تحریک در ناحیه حلق گفته می‌شود. اصطلاح پزشکی «فارنژیت» نیز برای التهاب حلق به کار می‌رود. این التهاب می‌تواند در اثر عفونت ویروسی یا باکتریایی ایجاد شود، اما عوامل دیگری مانند آلرژی، دود سیگار، خشکی هوا و رفلاکس اسید معده نیز می‌توانند باعث تحریک گلو شوند.

شدت گلودرد از یک احساس خفیف خشکی و خارش تا درد شدید هنگام بلع متفاوت است.

علائم همراه ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• درد یا سوزش گلو
• احساس خشکی یا خراشیدگی در حلق
• درد هنگام بلع
• قرمزی حلق
• تورم لوزه‌ها
• بزرگ شدن غدد لنفاوی گردن
• گرفتگی صدا
• صدای خشن یا تغییر صدا
• سرفه
• آبریزش یا گرفتگی بینی
• تب و احساس گرما یا لرز
• سردرد
• بدن‌درد و احساس ضعف
• لکه‌های سفید یا چرکی روی لوزه‌ها
• بوی بد دهان

البته وجود یک علامت به‌تنهایی معمولاً برای تشخیص علت گلودرد کافی نیست. برای مثال، وجود لکه‌های سفید روی لوزه‌ها می‌تواند در عفونت‌های مختلف دیده شود و صرفاً با مشاهده آن نمی‌توان نتیجه گرفت که فرد حتماً به آنتی‌بیوتیک نیاز دارد. تشخیص گلودرد استرپتوکوکی در صورت شک بالینی ممکن است به آزمایش سریع استرپ یا کشت گلو نیاز داشته باشد.

علت گلو درد چیست؟

قبل از اینکه به سراغ درمان گلو درد در منزل برویم، باید بدانیم گلودرد دقیقاً از چه چیزی ایجاد شده است. علت، نقش مهمی در انتخاب روش درمان دارد.

گلو درد ویروسی

شایع‌ترین علت گلودرد، عفونت‌های ویروسی هستند. ویروس‌هایی که باعث سرماخوردگی و آنفلوآنزا می‌شوند می‌توانند التهاب و تحریک حلق ایجاد کنند. برخی ویروس‌های تنفسی دیگر نیز ممکن است با گلودرد همراه باشند.

اگر گلودرد همراه با آبریزش بینی، گرفتگی بینی، سرفه یا گرفتگی صدا باشد، احتمال وجود یک عفونت ویروسی بیشتر مطرح می‌شود. با این حال، تشخیص قطعی تنها براساس یک علامت امکان‌پذیر نیست.

در درمان گلو درد ویروسی معمولاً تمرکز بر استراحت، مصرف مایعات، کاهش درد و کنترل علائم است؛ زیرا آنتی‌بیوتیک روی ویروس‌ها اثر ندارد.

گلو درد چرکی و عفونت استرپتوکوکی

اصطلاح «گلودرد چرکی» در گفتار عمومی بیشتر برای گلودرد همراه با لکه‌های سفید یا ترشحات روی لوزه‌ها استفاده می‌شود. یکی از علل مهم باکتریایی آن، عفونت با استرپتوکوک گروه A است.

گلودرد استرپتوکوکی می‌تواند با شروع نسبتاً ناگهانی درد گلو، تب، قرمزی و تورم لوزه‌ها، لکه‌های سفید و تورم غدد لنفاوی جلوی گردن همراه باشد. در مقابل، سرفه و آبریزش بینی بیشتر به نفع عفونت ویروسی هستند. با این حال، علائم به‌تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیستند.

بنابراین درمان گلو درد چرکی نباید به معنی مصرف خودسرانه آموکسی‌سیلین، پنی‌سیلین یا آنتی‌بیوتیک دیگری باشد. در صورت شک به عفونت استرپتوکوکی، پزشک ممکن است آزمایش سریع یا کشت گلو درخواست کند.

گلو درد خشک

وقتی فرد بیشتر از درد، احساس خشکی، خراشیدگی یا سوزش دارد، ممکن است اصطلاح «گلودرد خشک» را به کار ببرد.

خشکی هوا، تنفس از دهان، گرفتگی بینی، دود سیگار، آلودگی هوا و بعضی آلرژی‌ها می‌توانند این حالت را تشدید کنند. عفونت‌های ویروسی نیز ممکن است در شروع بیماری با احساس خشکی و خراشیدگی گلو همراه باشند.

در چنین شرایطی، مرطوب نگه داشتن محیط، نوشیدن مایعات کافی، استراحت دادن به صدا و دوری از دود و مواد تحریک‌کننده می‌تواند به کاهش علائم کمک کند.

گلو درد صبحگاهی

اگر گلو درد صبحگاهی دارید و این درد پس از بیدار شدن بیشتر است و در طول روز کاهش پیدا می‌کند، فقط سرماخوردگی را در نظر نگیرید.

تنفس از دهان در هنگام خواب، گرفتگی بینی، خشکی هوا، خروپف و رفلاکس معده می‌توانند از عوامل مؤثر باشند. رفلاکس اسید معده نیز می‌تواند با تحریک حلق باعث احساس سوزش یا ناراحتی گلو شود.

اگر گلو درد صبحگاهی مرتب تکرار می‌شود، بررسی علت زمینه‌ای اهمیت بیشتری از مصرف مکرر داروهای تسکین‌دهنده دارد.

گلو درد ناشی از آلودگی و خشکی هوا

دود سیگار، دود ناشی از سوختن مواد مختلف، گردوغبار و بعضی آلاینده‌های هوا می‌توانند مخاط دستگاه تنفسی را تحریک کنند.

اگر گلودرد شما در روزهایی که آلودگی هوا بیشتر است تشدید می‌شود، کاهش تماس با هوای آلوده و دود و استفاده از تهویه مناسب می‌تواند منطقی‌تر از مصرف مداوم دارو باشد.

درد ناحیه جلوی گردن و مشکلات تیروئید

گاهی فرد درد یا فشار در قسمت جلوی گردن را «گلو درد» توصیف می‌کند، در حالی که منشأ ناراحتی لزوماً حلق نیست.

بزرگ شدن تیروئید، التهاب برخی بیماری‌های تیروئیدی یا وجود توده در ناحیه گردن می‌تواند احساس فشار یا ناراحتی ایجاد کند. بنابراین درد مداوم در قسمت جلوی گردن، احساس توده، دشواری بلع یا تغییر صدا نیازمند ارزیابی پزشکی است و نباید صرفاً با روش‌های خانگی درمان گلودرد مدیریت شود.

گلو درد و استرس

استرس می‌تواند احساس خشکی دهان و گلو، گرفتگی عضلات و حساسیت فرد نسبت به برخی علائم جسمی را بیشتر کند. با این حال، بهتر است هر گلودردی را «گلودرد عصبی» فرض نکنیم.

اگر درد گلو مداوم است، هنگام بلع ایجاد می‌شود یا همراه با علائم دیگری مانند تب، کاهش وزن، توده گردن یا تغییر طولانی‌مدت صداست، ابتدا باید علل جسمی بررسی شوند.

آیا گلو درد خطرناک است؟

در اغلب موارد، گلودرد یک بیماری جدی نیست و طی چند روز تا حدود یک هفته بهتر می‌شود. اما بعضی علائم نشان می‌دهند که نباید فقط به درمان گلو درد در منزل اکتفا کرد.

مهم‌ترین علائم هشدار عبارت‌اند از:

• دشواری تنفس
• ناتوانی در بلع آب یا بزاق
• آبریزش غیرطبیعی بزاق به علت ناتوانی در بلع
• صدای غیرطبیعی یا بسیار گرفته
• صدای زیر و غیرطبیعی هنگام تنفس
• تورم شدید گلو یا گردن
• کم‌آبی بدن
• تب بالا یا مداوم
• بدتر شدن سریع علائم
• وجود خون در بزاق یا خلط
• ضعف سیستم ایمنی
• گلودردی که پس از چند روز بهتر نمی‌شود یا مکرراً تکرار می‌شود

این موارد می‌توانند نیازمند ارزیابی سریع پزشکی باشند.

درمان گلو درد شدید فوری؛ چه زمانی درمان خانگی کافی نیست؟

عبارت درمان گلو درد شدید فوری یکی از عباراتی است که افراد زیادی هنگام جست‌وجوی راهکار درمانی استفاده می‌کنند؛ اما گلودرد شدید یک تشخیص نیست، بلکه یک علامت است.

اگر درد گلو آن‌قدر شدید است که نوشیدن آب برایتان دشوار شده، اگر به سختی نفس می‌کشید، اگر نمی‌توانید بزاق خود را قورت دهید یا وضعیت شما به‌سرعت بدتر می‌شود، راهکار اصلی جست‌وجوی یک درمان خانگی جدید نیست؛ باید ارزیابی پزشکی انجام شود.

در موارد غیر اورژانسی نیز اگر گلودرد شدید باشد، پزشک براساس معاینه و علائم می‌تواند تشخیص دهد که آیا آزمایش استرپ، بررسی عفونت، درمان علامتی یا اقدام دیگری لازم است.

برای افرادی که به دلیل بیماری، سالمندی یا محدودیت حرکتی مراجعه حضوری برایشان دشوار است، [ویزیت پزشک در منزل مشهد] می‌تواند در مسیر بررسی علت گلودرد و تصمیم‌گیری درباره ادامه درمان مورد استفاده قرار گیرد.

درمان گلو درد با دارو

داروها در درمان گلودرد بیشتر برای کاهش درد، تب و سایر علائم استفاده می‌شوند. انتخاب دارو به سن، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای مصرفی و علت گلودرد بستگی دارد.

بهترین قرص برای گلو درد چیست؟

یک «بهترین قرص برای گلو درد» که برای همه افراد مناسب باشد وجود ندارد.

داروهایی مانند استامینوفن یا ایبوپروفن می‌توانند در بعضی افراد برای کاهش درد و تب استفاده شوند؛ اما ایبوپروفن برای همه مناسب نیست و در برخی بیماری‌ها یا شرایط خاص باید با احتیاط مصرف شود. همچنین مصرف همزمان چند داروی سرماخوردگی می‌تواند باعث دریافت ناخواسته یک ماده مؤثره تکراری شود.

به همین دلیل بهتر است پیش از مصرف دارو، به‌خصوص در کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای، بروشور دارو یا نظر پزشک و داروساز را در نظر بگیرید.

آنتی‌بیوتیک برای گلو درد

آنتی‌بیوتیک درمان عمومی گلودرد نیست.

بیشتر گلودردها ویروسی هستند و آنتی‌بیوتیک در آنها کمکی نمی‌کند. مصرف بی‌دلیل آنتی‌بیوتیک علاوه بر احتمال عوارض دارویی، به مقاومت آنتی‌میکروبی نیز کمک می‌کند.

اگر گلودرد ناشی از عفونت استرپتوکوکی باشد، پزشک پس از ارزیابی و در صورت نیاز آزمایش می‌تواند آنتی‌بیوتیک مناسب را تجویز کند. پنی‌سیلین و آموکسی‌سیلین از درمان‌های رایج برای گلودرد استرپتوکوکی هستند، اما این موضوع به معنی مناسب بودن آنها برای هر گلودردی نیست.

آمپول برای گلو درد

گاهی کاربران به دنبال عباراتی مانند «آمپول برای گلو درد» یا «آمپول برای درمان فوری گلو درد» هستند.

از مهم ترین آمپولها برای گلو درد میتوان به موارد زیر اشاره نمود:

1. پنی سیلین (برای درمان عفونت باکتریایی)
2. آمپول دگزامتازون (برای درمان التهاب و تورم)
3. ویال سفتریاکسون (برای درمان فوری چرک گلو)
4. آمپول کتورولاک (برای درمان التهاب و درد گلو)

اما تزریقی بودن دارو به‌خودی‌خود به معنی مؤثرتر بودن آن نیست. آنتی‌بیوتیک تزریقی، کورتیکواستروئید یا مسکن تزریقی نباید بدون ارزیابی پزشک برای هر گلودردی استفاده شود.

در مواردی که بیمار قادر به خوردن دارو نیست، بیماری خاصی دارد یا شرایط بالینی خاصی وجود دارد، پزشک ممکن است درمان تزریقی را انتخاب کند. انتخاب دارو و روش مصرف باید براساس علت و وضعیت بیمار انجام شود.

شربت برای گلو درد

شربت برای گلو درد بیشتر در کودکان یا افرادی مطرح می‌شود که بلع قرص برایشان دشوار است. با این حال، هر شربت ضدسرفه یا ضدحساسیتی الزاماً برای خود گلودرد مناسب نیست.

برخی فرآورده‌ها برای کاهش سرفه، برخی برای کنترل علائم آلرژی و برخی برای تسکین درد استفاده می‌شوند. انتخاب آنها باید بر اساس علامت غالب و سن فرد انجام شود.

در کودکان، مصرف داروهای بدون نسخه به‌خصوص فرآورده‌های ترکیبی سرماخوردگی باید با دقت بیشتری انجام شود. برای مثال CDC توصیه می‌کند برخی داروهای بدون نسخه سرفه و سرماخوردگی برای کودکان کم‌سن استفاده نشوند.

اسپری برای گلو درد

برخی اسپری‌های گلو یا فرآورده‌های مکیدنی حاوی مواد بی‌حس‌کننده، ضدالتهاب یا ضدعفونی‌کننده هستند و ممکن است به صورت موقت درد را کاهش دهند.

نام مهم ترین اسپری برای گلو درد به شرح زیر است:

• اسپری سالین
• اسپری فلورادین
• اسپری آویشن (تیمول)
• اسپری دیمونکلد (مریم گلی و سرخار گل)
• اسپری کلرهگزدین
• اسپری بنزیدامین (دیفلام)

با این حال، اسپری گلو علت بیماری را درمان نمی‌کند و اثربخشی آن بسته به ترکیب محصول متفاوت است. NHS نیز تأکید می‌کند که اسپری‌های بی‌حس‌کننده به‌تنهایی شواهد محدودی برای اثرگذاری دارند.